FAVÖK nasıl hesaplanır örnek hakkında güvenilir bir başlangıç yapmak isteyenler için Cusa olarak bu içeriği hazırladık.
FAVÖK Nasıl Hesaplanır? Örnek Üzerinden Finansal Kararların Psikolojik Yüzü
Bir şirketin finansal tablosunda FAVÖK rakamına bakarken bazen kendimi şu soruyu sorarken buluyorum: Bir sayı gerçekten sadece bir sayı mıdır? Çünkü aynı rakam, bir kişide güven duygusu yaratırken başka bir kişide kuşku uyandırabiliyor.
FAVÖK, yani Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr (EBITDA), işletmenin temel faaliyetlerinden yarattığı performansı değerlendirmek için kullanılan önemli göstergelerden biridir. Ancak FAVÖK nasıl hesaplanır sorusunun cevabı yalnızca matematiksel bir formülden ibaret değildir. Bu rakamı yorumlama biçimimizde bilişsel önyargılar, duygular ve sosyal etkileşim de rol oynayabilir.
FAVÖK Nasıl Hesaplanır?
Temel formül oldukça basittir:
FAVÖK = Net Kâr + Faiz Giderleri + Vergiler + Amortisman ve İtfa Giderleri
Alternatif olarak faaliyet kârından da hesaplanabilir:
FAVÖK = Faaliyet Kârı + Amortisman ve İtfa Giderleri
Basit bir FAVÖK hesaplama örneği
Bir şirketin bir yıl içinde:
– Net kârı: 800.000 TL
– Faiz gideri: 150.000 TL
– Vergi gideri: 200.000 TL
– Amortisman ve itfa giderleri: 250.000 TL
olsun.
Bu durumda:
FAVÖK = 800.000 + 150.000 + 200.000 + 250.000 = 1.400.000 TL
Yani şirketin FAVÖK değeri 1,4 milyon TL olur.
Fakat burada önemli bir ayrıntı var: FAVÖK, doğrudan nakit akışı değildir. Sermaye harcamalarını, işletme sermayesi değişimlerini ve bazı gerçek nakit maliyetlerini tek başına göstermez.
Bilişsel Psikoloji: Bir Sayıyı Nasıl Anlıyoruz?
FAVÖK’ü hesaplamak kolay olabilir; asıl ilginç süreç, hesaplanan rakamı yorumlarken başlar.
İnsan zihni karmaşık finansal bilgileri değerlendirirken kestirme yollar kullanabilir. Örneğin 1,4 milyon TL FAVÖK gördüğümüzde, bunun otomatik olarak “şirket çok başarılı” anlamına geldiğini düşünebiliriz.
Bu noktada aşırı güven önemli bir bilişsel faktördür. 34 çalışmayı inceleyen bir meta-analiz, aşırı güven ile finansal karar verme arasında anlamlı fakat genel olarak düşük büyüklükte bir ilişki bulunduğunu ortaya koymuştur. Doi.org+1
Daha yakın tarihli araştırmalar da benzer bir paradoksa işaret ediyor: Finansal bilgi düzeyi yüksek olmak, bilişsel önyargılardan tamamen korunmak anlamına gelmeyebilir. 2025 tarihli bir meta-analiz, finansal okuryazar yatırımcılarda dahi bilişsel ve duygusal önyargıların görülebildiğini bildiriyor. jtar.org
Kendimize sorabileceğimiz soru
Bir şirketin FAVÖK’ü beklentimin üzerindeyse, gerçekten verileri mi analiz ediyorum, yoksa zaten inanmak istediğim şeyi destekleyen rakamı mı arıyorum?
Bu soru, doğrulama yanlılığı ile finansal analiz arasındaki bağlantıyı fark etmeye yardımcı olabilir.
Duygusal Psikoloji: FAVÖK Güven mi, Kaygı mı Yaratıyor?
Finansal rakamlar yalnızca zihinsel değerlendirmeler değildir. Onlara yüklediğimiz anlam duygusal tepkilerimizi de etkileyebilir.
2024 tarihli bir meta-analiz, kayıptan kaçınma, pişmanlıktan kaçınma ve aşırı güven gibi duygusal önyargıların yatırım kararlarıyla anlamlı ilişkiler taşıdığını buldu. Ancak çalışmalar arasında ciddi farklılıklar olması, bu ilişkilerin her durumda aynı şekilde ortaya çıkmadığını da gösteriyor. Doi.org
Bu çelişki önemli.
Aynı FAVÖK artışı bir yatırımcıda “büyüme fırsatı” duygusu yaratırken, başka birinde “bu kadar hızlı büyümenin arkasında ne var?” kaygısını tetikleyebilir.
Burada duygusal zekâ devreye girer. Duyguları yok etmek değil, onların karar üzerindeki etkisini fark etmek önemlidir.
Örneğin FAVÖK’ü düşen bir şirketi incelerken hissettiğim hayal kırıklığı, şirketin gerçekten kötü olduğu anlamına mı gelir? Yoksa beklentim gerçekleşmediği için mi rakamı daha olumsuz değerlendiriyorum?
Sosyal Psikoloji: Başkalarının FAVÖK’ü Nasıl Etkiliyor?
Finansal kararlar çoğu zaman sosyal bir ortamda oluşur. Bir şirket hakkında çevremizdeki insanların olumlu konuşması, sosyal medyada yoğun biçimde paylaşılması veya yatırımcıların aynı şirketi tercih etmesi algımızı değiştirebilir.
Bir finansal aracılık kuruluşunda gerçekleştirilen saha deneyi, insanların yatırım kararlarında hem sosyal öğrenmenin hem de başkasının sahip olduğu varlığa sahip olmanın getirdiği sosyal etkinin rol oynayabildiğini gösterdi. NBER+1
Daha yeni araştırmalar ise finansal beklentilerde akran etkilerinin bulunduğunu ve sosyal olarak daha bağlantılı bireylerde bu etkinin daha güçlü olabildiğini bildiriyor. ScienceDirect
FAVÖK ve sürü psikolojisi
Bir şirketin FAVÖK’ü yükseliyor ve herkes bundan bahsediyorsa, rakamı olduğundan daha değerli görme ihtimalimiz artabilir.
Burada kendime şu soruyu sorabilirim:
“Bu şirketi gerçekten analiz ettiğim için mi olumlu düşünüyorum, yoksa çevremdeki insanların düşüncesi benim düşünceme mi dönüştü?”
FAVÖK Hesaplarken Matematik Kadar Yorum da Önemli
FAVÖK hesaplama örneğinde 1,4 milyon TL sonucuna ulaşmak nettir. Fakat bu rakamın psikolojik olarak nasıl algılandığı çok daha karmaşıktır.
2026’da yayımlanan kapsamlı bir meta-analiz, 2014-2025 arasında yayımlanmış 37 çalışmayı ve 18.835 katılımcıyı inceleyerek riskten kaçınma, finansal okuryazarlık ve aşırı güven gibi faktörlerin yatırım kararlarıyla ilişkisini ele aldı. Springer
Bu çalışmaların ortak mesajlarından biri şu: İnsanlar yalnızca bilgiyle karar vermez. Bilgiyi nasıl algıladıkları, ne hissettikleri ve çevrelerinden nasıl etkilendikleri de önemlidir.
Dolayısıyla FAVÖK’e bakarken yalnızca “Kaç TL?” sorusunu değil, “Ben bu rakama neden böyle tepki veriyorum?” sorusunu da sormak değerli olabilir.
Çünkü finansal analiz bazen şirketin rakamlarını anlamak kadar, kendi zihnimizin o rakamlarla ne yaptığını fark etmekle de ilgilidir.